19.10.2003   

Jevrem Brkovic: Ispovijedi se Amfilohije pred ikonom Ivana Crnojevica pa da se molimo u Crnogorskoj crkvi

Sve ono sto je 17. oktobra, osvestavajuci izgradnju Parohijskog doma (za ciju gradnju nema dozvolu, niti ju je trazio), u Becicima, izgovorio Amfilohije Radovic, ponavljanje je istovjetnih i opsjenarskih floskula. To je gradivo za vjernike kojima se od njegove mantije prividja andjeosko okrilje. Oni teiste i ateiste, sto im je iskreno stalo do ocuvanja crnogorskog kulturnog i istorijskog spomenicnog blaga, u toj mantiji vec odavno vide najortodoksnijeg bezboznika, rusioca crnogorskih svetinja i toliko dokazanog klerofasistu, kako ga je nazvao i Dobrica Cosic.

Gospodine Radovicu, nemojte svoje vjernike, ako takvih ima, obmanjivati banalno ispraznim tiradama o “zivom bogu” i “bozjem narodu” i “onima sto su ubijali boga u ljudima”. Ako je takvih bilo, a bilo je, vi ste njihov revnosni nasljednik. Oni su to radili u ime svoje ideologije, a vi to radite u ime velikosrpskog klerofasizma, sto ste ga ispoljili cak i na sahrani jednog ubijenog srpskog predsjednika Vlade, koji vama i vasima, ocigledno, nije bio po volji.
Gospodine Radovicu, ostavimo vase pucko krasnorjecje i pozabavimo se vasim ocevidnim zlocinima prema crnogorskom istorijskom i sakralnom blagu. Vi o tome sutite kao i svi rusioci svetinja od Herostrata do danas. Budite sigurni da vase unistenje crnogorske sakralne arhitekture vise nece biti tolerisano. Vi cete, ipak, morati da odgovarate za sto i vise oskrnavljenih i iz nase arhitekture izmjestenih crkava i manastira. Ponavljam vam:
1. Po vasim naputcima oskrnavljeni su grobovi crnogorskih drzavnika: knjaza Danila, i velikog vojvode Mirka Petrovica!
2. Po vasem zahtjevu freskopisano je nekoliko crnogorskih crkava i manastira. To su kvazifreskopisi, zapravo najobicniji “svetacki kiceraj”.
3. Po vasim drskim i bezumnim uputima od manastira Ostroga napravljena je najobicnija srpska crkva sa konacima kakve nikada nije imao ni jedan crnogorski manastir, cak ni Moraca!
4. Vi ste osobno dali nalog za vandalsko preuredjenje Vlaske crkve na Cetinju. To cete, ovih dana, morati i Sudu da objasnite!
5. Vi ste se, s jedinicama ondasnje jugo-vojske iskrcali na ostrvo Besku i uspostavili vojno-popovski logor sa kontejnerskim smjestajem za vojnike i popove! Tamo sada podizete crkvu, naravno bez ikakve dozvole. Taj ste proces vec pred barskim Sudom izgubili. Medjutim, drzava Crna Gora nema nacina da sudsku presudu ucini izvrsnom: do juce se s vama “milovala i cjelivala”.
6. I manastir Celiju Pipersku pretvorili ste u prihvatiliste za iskusenice i druge osobe zenskog pola. Manastir ste lisili osnovne namjene: od njega ste napravili vasu Sigurnu zensku kucu!
Isto ste uradili i sa manastirom Dugom i sa jos 57 crnogorskih crkava!
7. Vi se zaklinjete u postovanje, “cjelovanje i milovanje” svakog kamena iz temelja dukljanskih crkava na Zlatici, a tamo vec podizete crkvu! Udarili ste i na temelje crkve Svete Marije u Martinickoj Gradini, najznacajnijeg naseg spomenika iz devetog vijeka!

Grozno je i licemjerno vase dvolicje. Vi najbolje znate da kamenje iz temelja dukljanskih hriscanskih svetinja “cjelujete” i “milujete” trnokopima, maljevima, cuskijama i capicama!

Gospodine Amfilohije, vi ste nesumnjivo jedan od najboljih morackih guslara. Slusao sam vas, prije neku noc na Elmagu, pjevali ste o “Carici Milici, najslavnijoj srpskoj udovici”. Ocekuje se od vas da ispjevate i odguslate, takodje na Elmagu, pjesmu o najljepsoj srpskoj udovici Ceci Raznatovic.

Amfilohije Radovicu, pokajte se za sve ono sto vec dvanaest godina cinite Crnogorcima i Crnoj Gori: za raspirivanje mrznje, za klevete i psovke, za nepriznavanje crnogorskog nacionalnog i istorijskog bica, za ponistavanje arhitekture crnogorskih crkava i manastira, za skrnavljenje grobova, za nepostovanje cojskih i drzavnih zakona, za sva ona nedjela sto ste Crnogorcima uradili!

Pokajte se, Amfilohije Radovicu, ispovijedite se pred ikonom crnogorskog svetitelja, pravednog Ivana Crnojevica. Tek tada cemo se zajedno pomoliti Svevisnjem, ali u Crnogorskoj crkvi! 

Vas prijatelj Jevrem Brkovic

Vijesti

 18.10.2003   

Amfilohije: Neka se Jevrem pokaje, pa da se molimo istome Bogu

Mitropolit crnogorsko- primorski Amfilohije izjavio je juce da su optuzbe predsjednika DANU Jevrema Brkovica i Gradjanske partije da SPC u Crnoj Gori devastira autenticno crnogorsko kulturno i nacionalno blago, upucene od “ljudi koji su zadahnuti mrtvackim duhom , koji ne vjeruju u zivoga Boga nego se klanjaju mrtvim idolima”.

- Crkva bozja uvijek iznova svakoga priziva da se pokaje, preumi, promijeni duhovno i probudi, pa i mi pozivamo danas i tu gospodu obezbozenu idolopoklonickim duhom da se otrijezne, kako bi mogli svi zajedno da se klanjamo zivome Bogu - kazao je mitropolit.

Osvestavajuci izgradnju parohijskog doma pored crkve Svetog Tome u Becicima, Amfilohije je porucio da ce “Srpska pravoslavna crkva nastaviti obnavljanje svetinja po Crnoj Gori i izgradnju novih hramova”.

- Evo zbog cega nas oni, koji su pljuvali na hramove i koji su ih rusili, pripadali partiji koja je imala za osnovni cilj da ubije Boga u ljudima i da razori svaki trag koji spominje ime bozje na zemlji, danas, narocito posljednjih dana, napadaju. Zasto je kriv mitropolit Amfilohije i vjerni narod Mitropolije crnogorsko - primorske ako gradi i obnavlja svetinje? Onima koji su mislili da ce hramovi nestati, da ce ime bozje biti izbrisano iz ljudske sudbine, da ce hramovi biti samo mrtvacnice, spomenici nekih davnih vremena kao egipatske piramide ili kao ostaci vavilonskih kula - njima sigurno nije u interesu, niti mogu to da svate, da su hramovi zivi organizmi, mjesta zive molitve, zivih sastanaka, zivih bozijih ljudi - kazao je Amfilohije.

Isticuci da je “takvim pojedincima namjera da crkva ostane mrtva, a boziji narod mrtvi narod”, mitropolit SPC je kazao da to ima za cilj da bi “bezboznici mogli da rade bezbozno djelo”.

- Ljute se sto pohodimo Zlaticu drevni hram iz petog vijeka i sto se krstavamo u drevnoj krstionici. Ljute se sto smo ovih dana, prvi put poslije 11 vjekova, sluzili bozju sluzbu na Gradini gdje je bilo sjediste episkopa, u kraju gdje i danas postoje Rastkove livade, gdje narod pamti predanje kako je tu negdje zapocela loza Nemanjica. Ljute se sto obnavljamo Prevlaku, drevnu zaduzbinu cara velikog Konstantina, ljute se sto pohodimo i Duklju, tamo gdje su bili prvi episkopi, gdje je krunisan sveti Jovan Vladimir. Ljute se oni na to, jer bi htjeli da to ostanu mrtvacnice. Njihov nekrofilski duh, koji je u sustini bezbozni duh u ime toboznje zastite hramova. Sve sto je bilo sagradjeno u ime bozje crkva cuva kao zenicu oka svoga, svaki kamen miluje i cjeluje, ali ga ne cjeluje kao grobnicu nego kao zivonosno obitaliste bozje slave i istine i nadgradjuje na tom kamenju novo i gradi nove gradjevine - porucio je mitropolit Amfilohije.

Vijesti

 16.10.2003   

Sprijeciti Amfilohija u rusenju crnogorskih kulturno- istorijskih spomenika

U novijoj, pa i starijoj istoriji odnosa Crkve i drzave nema primjera da je Crkva toliko bila iznad svih drzavnih institucija, pa i same drzave, kao sto se dogodilo Crnoj Gori, otkad je Amfilohije Radovic Mitropolit Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, kaze se u danasnjem saopstenju Dukljanske akademije nauka i umjetnosti.

U dvanaestogodisnjoj praksi Amfilohijeve devastacije crnogorskih crkava i manastira nema slucaja da se gospodin Radovic konsultovao s drzavnim institucijama nadleznim za zastitu crnogorskih kulturno-istorijskih spomenika.

Amfilohije Radovic i njegova siledzijska logila devastiranja i prepravljanja crnogorskih crkava i manastira, nije se ustavljala ni pred takvim svetinjama kakve su grobovi crnogorskih drzavnika u crkvi Cetinjskog manastira, a tu je i najnoviji primjer skrnavljenja groba vojvode Bogica Moracanina. Amfilohije Radovic je je bez odobrenja Zavoda za zastitu spomenika kulture i bez likovne gradjevinske dozvole sasvim preoblikovao, dogradio, prakticno unistio prvotni izgled manastira Ostroga. Od njega je napravio motel za ljetovanje njegovih Crnorizaca. I manasitru Celiji Piperskoj, bezumno samovoljni Amfilohije Radovic, sasvim je unistio autentican sakralni izgled, pretvorio ga u zenski manastir sto on nikada nije bio, napravio od njega drumsku mehanu sa izrazito svjetovnim namjerama. Unistio je i izvornu arhitekturu manasitra Duge kod Bioca, oblikovao ga u gradjevinu kakav ovaj manastir nikada nie bio, promijenio mu namjernu i prekomponovao enterijer i manastirski okolis.

Nema znacajnije crkve ni crkvice, a kamoli manastira i saborne crkve koju gospodin Amfilohije Radovic nije drasticnim prepravljanjem izuzeo iz fundusa crnogorske sakralne arhitekture i preoblikovao je u gradjevinu moravske sakralne arhitekture. Drzava Crna Gora nije ni pokusala da raguje da ga ustavi, da mu stavi do znanja da on ne moze, niti smije unistavati jednu sakralnu arhitekturu i preoblikovati je u drugu, pa slucaj vlaske crkve na Cetinju, zbog cijeg ce skrnavljenja i unakazenja morati na sud, kao i zbog nekoliko crkava i manastira na crnogorskom primorju...

Tako se dogodio i genocidni cin rusenja rusevina - te temelja dukljanskih crkava na Zlatici jos iz cetvrtog vijeka. Amfilohije je unistio temelje najstarije crkve na tlu Crne Gore, iako su bili zakonom zasticeni. Sada taj varvarin u mantiji i pod vladicanskom mitrom, bez icije dozvole, hoce da podize srpsku crkvu Gracanicu, kako bi zatro tragove hriscanstva na ovim prostorima. Vec je mnoge latinske zapise na ukrasnom kamenu unistio. Amfilohije je posegao i na jos jedan spomenik nulta kategorije - Martinicku Gradinu. Martinicka Gradina je najznacajniji juznoslovenski sakralno-istorijski spomenik - gradjen od od 7-og do 9-og vijeka i tu je u crkvi Svete Marije sahranjen prvi kralj Juznih Slovena Svetopelek, okrunjen na Duvanjskom Polju u vrijeme Cirila i Metodija, koji su prisustvovali okrunjenju. Prije nekoliko dana je “opojao” i “osvjestao” temelje Martinicke Gradine i najavio podizanje velike srpske crkve.

Amfilohije Radovic zna ono sto izgleda crnogorski drzavnici ne znaju:da je drzava rezultat duha kulture i povijesti, a ne ekonomije. Amfilohije se mora ustaviti. To mora uraditi crnogorska vlada preko svojih institucija i ministarstava, inace ce sjutra sve biti kasno. Neko ce morati odgovarati za bezumnu toleranciju varvarstva jednog mitropolita opsjednutog zatiranjem istorijskih spomenika najvece vrijednosti, kaze se u saopstenju za javnost Dukljanske akademije nauka i umjetnosti.

 08.10.2003   

“Laza i Paralaza”: Ko se Boji Grupe za Promjene?

Nedavne neprimjerene i netacne izjave crnogorskih politickih zvanicnika povodom nekoliko anketa javnog mnjenja u kojima je Grupa za Promjene, kao alternativa postojecem stanju, pozicionirana visoko, nalazu potrebu da se iznova naglase osnovni pravci djelovanja ove organizacije.

Grupa za Promjene nije politicka partija. Suprotno dosadasnjoj praksi kloniranja politickih oponenata od strane struktura na vlasti, GZP nije osnovana kao ispostava sluzbe drzavne bezbijednosti, niti kao istureno odjeljenje bilo koje od crnogorskih politickih partija. GZP je, naravno, svjesna da bi politicke elite u Crnoj Gori zarko zeljele da progutaju i ovu organizaciju, i time eliminisu mogucnost izrazavanja drugacijeg misljenja. Zato nam i podmecu kukavicja jaja koja su, inace, obavezna stavka na jelovniku crnogorskih politicara. Na nasu srecu, i na srecu gradjana Crne Gore, necemo dozvoliti da se dogodi ova otimacina.

GZP je nevladina organizacija koju cine profesionalno kompetentni pojedinci, cije javno djelovanje nije odredjeno pravilnicima bilo koje od politickih partija u Crnoj Gori. Kriterijum profesionalne sposobnosti clanova Grupe za Promjene se naslanja na jedan od temeljnih razloga za osnivanje ove nevladine organizacije: prijeku potrebu da se iskoraci izvan uskih partijskih interesa, koji su tokom proteklih dvanaest godina osakatili crnogorsku privredu, rastocili crnogorsko drustveno bice i izoblicili javno lice Crne Gore. Ove cinjenice su bile pokretacki motiv clanova Grupe za Promjene da se angazuju, kako bi gradjanima Crne Gore ponudili racionalna, ostvariva, i kvalitetna reformska rijesenja za izlazak iz dugotrajne ekonomske, socijalne, i politicke krize.

Snazne negativne reakcije i tendenciozno plasirane neistine na racun GZP od strane crnogorskih politicara i partija na vlasti, i onih u opoziciji, u mnogome se podudaraju. Optuzbe koje sada dolaze od prvaka SDP-a su skoro identicne optuzbama koje je nedavno iznosio lider SNP-a, i ova podudarnost ilustruje najmanje dvije stvari. Prvo, da su aktivnosti i projekti Grupe za Promjene na pravi nacin usmjereni na vitalne probleme crnogorskog drustva. Drugo, da su politicke strukture u Crnoj Gori, one na vlasti i one u opoziciji podjednako, sasvim ispraznile svoje retoricke “reformske” redenike, i da su postali bolno svjesni da crnogorski gradjani ne haju mnogo za njihove pateticne manifestacije “evropejskog reformsko duha”.

Grupa za Promjene ce nastaviti da fokusira svoje napore i paznju javnosti na goruce probleme crnogorskog drustva, a ne da se zadrzava u okvirima politikantske igre raspodjele krivice. GZP je u vise navrata podsjecala crnogorsku javnost na ove probleme i njihove primarne katalizatore: politicku elitu u Crnoj Gori. U ovoj tacki, nas angazman poprima obrise politickog, ali ne i partijskog djelovanja, posto je nase djelovanje iskljucivo van-partijskog karaktera. Zalaganje za temeljne reforme u Crnoj Gori pretpostvalja potrebu reformisanja politickog sistema i redefinisanja politickih odnosa, i Grupa za Promjene ce nastaviti da se zalaze za takve reforme.

Dr. Srdja Pavlovic                 

Clan Grupe za Promjene      

 29.8.2003   

Postovani prijatelji,

Za nas Kanadske -Crnogorce je neshvatljiva ova bestidna povreda ljudskih prava, kada se ignorise u stvari osporava drzavotvornom narodu Crnogorskom da se moze izjasnit na popisu stanovnistva svoje drzave koja se zove Crna Gora, onako kako treba.

Prije dvije godine Federalna Vlada Kanadske konfederacije je odlucila da teritoriju od dva miljona kvadratnih kilometara odredi Eskimima i stnovnicima koji tu zive, nove politicke i ekonomske jedinice u konfederaciji koja se zove Nunuvut, sa svojom prijestonicom, zastavom, parlamentom i koriscenjem svoga jezika kao ravnopravim na prostoru Nunuvuta, populacija cijele teritorije je 40 hiljada stanovnika vecinom Eskima.

Covjeku koji zivi van Crne Gore je neshvatljivo da moramo dozivljavat takva ponizenja, posebno kad nas svukud po svijetu svako uvazava a u Crnoj Gori dopustate da nas ove srbocetnicke fukare ponizavaju, da li je moguce da od onih vitezova, zmajeva iz nase slavne proslosti nije ostalo nista?!

Probudite se za Boga miloga !

S’ postovanjem Vojislav Rasovic, predsjednik Canadsko-Crnogorskog Udruzenja.

 29.8.2003   

CRNOJ GORI CRNOGORSKI JEZIK

Crnogorska etnicka zajednica Australije je sa nevjericom primila vijest o odnosu zvanicne vlasti prema pitanju naziva jezika u Crnoj Gori.

Zvuci nevjerovatno da se oni koji nam obecavaju nezavisnu Crnu Goru odnose sa ovakvim nemarom prema jednoj od gorucih tema – pitanju crnogorskog jezika. 

Svjedoci smo nevidjene propaganda koju provodi Srpska pravoslavna crkva krseci sve moralne i kanonske forme ponasanja kako bise nametnuli svoje politikansko svesrpstvo, a partije koje se zalazu za samostalnu Crnu Goru i imaju svu vlast u svojim rukama saginju glavu pred ovim otvorenim silnistvom negiranja crnogorskih kulturnih vrijednosti.

Obzirom da pitanje naziva crnogorskog jezika vise nije nikakva tabu tema to ne smatramo za potrebnim  ponavljati sve one cinjenice koje govore u prilog opravdanosti promjene naziva zvanicnog jezika u Crnoj Gori pa ovim putem pozivamo sve partije koje se svojim programom zalazu za nezavisnu Crnu Goru da zajedno sa Vladom Crne Gore ucine sve kako bise se naziv crnogorskog jezika stavio u ravnopravan polozaj sa svim ostalim jezicima bivse Jugoslavije. 

Paradoks je da je cak i u Australiji tretman crnogorskog jezika bolje rijesen nego li u samoj Crnoj Gori. Prema ASCL (Australian Classification of Languages 1997) blizu 200 jezika je kodirano sa 4 cifre. Prva cifra identifikuje OPSTU grupu u kojoj je svaki jezik ili uza grupa jezika sadrzana. Prve dvije cifre zajedno reprezentuju UZU grupu kojoj svaki od jezika pripada. Tako npr. 35.. oznacava grupu jezika
SLAVIC!  4 cifre oznacavaju svaki od 193 jezika ili treci nivo podgrupa.
Trenutno je kod za nasu grupu jezika sledeci: 

35..    Slavic Language 

3501  Bosnian
3502  Bulgarian
3503  Croatian
3504  Macedonian; Makedonski
3505  Serbian; Srpski; Montenegrin
3506  Slovene; Slovenian; Slovensky 

Dakle, u sustini se radi o istoj grupi jezika. Cak je u njoj i bugarski!

U poglavlju 1. Explanatory notes ASCL 1997 se kaze da se jezici mogu dodavati i brisati u zavisnosti od migracionih kretanja te ukoliko se ukaze potreba da neki od jezika bude pridodat listi to ce biti ucinjeno tako sto ce mu se dodijeliti sledeci slobodni kod u pripadajucoj uzoj grupi jezika. 

Dakle, Montenegrin Language je, ipak, kodiran u posebnom Appendixu 3. Alphabetic Index ASCL 1997 kodom 3505 i kada se ispune odredjeni uslovi pridruzice mu se sledeci broj u podgrupi – 3507. 

Dodajmo ovdje da su u OPSTU grupu jezika 3500 svrstani i nazivi jezika:
3500   Croato Serbian
3500          Hrvatski Srpski
3500          Jugoslav
3500          Jugoslovenski
3500   Serbo Croat
3500   Serbo Croatian
3500   Srpsko Hrvatski
3500          Srpskohrvatski
3500          Yugoslav
3500          Yugoslavian
3500          Yugoslovenski 

I na kraju se pitamo cemu tolika ubjedjivanja i sugestija kako da se osobe izjasne u popisu!? Valjda svako dobro zna svoju nacionalnost, naziv jezika kojim govori i vjeru kojoj pripada…ili nekima to treba malo bolje pojasniti? 

Mihailo Mandic
predsjednik MEAA

 22.7.2003   

Povratak u realnost apsurda

Zima hladnog, nepreglednog Micigena je dio sjecanja.

Susreti i druzenja sa kulturama i individualnostima odasvuda su, takodje, prijatno prevrtanje albuma sa fotografijama.

Iskustvo, zivotno i profesionalno, iz zemlje - unije pedeset drzava, najjace ekonomije na svijetu je jos jedan koristan “talog” u egzistenciji koja je naviknuta na rad, posvecenje, privatnost, kvalitet. 

Povratak u Crnu Goru.

Godina je nevelika ili bi trebala biti za neke drasticne promjene.

Nada da je bar stanje od prethodnog ljeta zadrzano brzo je iscilila.

Nasla sam “uspravljenost” mojeg zavicaja, u ekonomskom smislu, u prasini i izmaglici balkanskih liberalnih laboratorija domacih akademskih i politickih “preduzetnika”. 

Apsurd broj jedan - Virtuelnost “velicine” Crne Gore proizvedena (ne)razvojnim modelom grabezi i neodgovornosti ucinila je i godinu dana relevantnom za poredjenje. Stigli smo do “goreg”. Ne vjerujem da to moze biti “dobro”. Zasigurno znam da ne moze biti dobar temelj napretka svih.

Moja prva impresija je bila cak i trivijalna. Podgorica je izgledala prljavijom, manje odrzavanom. Podijelila sam je sa jednim starim prijateljem. Njegov odgovor: “Grad je nevazan, koliko su se ljudi isprljali u medjuvremenu”, me je zatekao samo na trenutak. Sada, mjesec i nesto kasnije, prihvatam njegovu poucnost.

Osnova dugorocnosti napredovanja je u ljudima. Ekonomsko poboljsanje vodi ukupnom dostizanju boljih definicija zivljenja. Zvanicna verzija crnogorskog “modela” liberalizacije svega i svaceg daje svoje negativne rezultate. Rok od tri godine, od kada je po nekim objektivnim pravilima moguce “mjeriti” po standardima razvijenog svijeta, iako su nam statisticka pracenja ekonomskog zivota na ruralnom nivou profesionalnosti, je vise nego dovoljan da se precizira besmislenost nastavka poteza i mjera koje crnogorsko drustvo cine siromasnijim i vise nejednakim.

Samo cu dodati jednu moju opservaciju - liberalnost ekonomskih kretanja ne karakterise ni najrazvijeniju ekonomiju svijeta. 

Apsurd broj dva - “mikrodrzava” je zamijenila buku oko carina i harmonizacije kao novi “dim” na javnoj sceni. Svjesno prelazim preko bezbrojnih “usvajanja “ i “prepravljanja” akcionih planova. Bilo bi dobro da su iz tog procesa nasi drzavni cinovnici bar nesto naucili. Sve ostalo je politicka losa implementacija potpisanog.

Besmisao ideje o “mikro”, “maloj”, “veoma maloj” drzavi sa strucnog stanovista je jednostavno svesti na jos jedno “liberalno preduzetnistvo”. Medjutim, “malenkost” takvog drzavnog uredjenja se otkriva kroz velike deficite, megalomanske budzete, lose i zakonski sporne privatizacije, kroz razlicite “modele” drzavnog odliva u privatnost pojedinaca koja je u literaturi ekonomskog razvoja definisana “rent seeking”-om (Ann Krueger). Crna Gora je balkanski koloritna i kada su ovakve ideje u pitanju. Politicarima i kvazi biznismenima se pridruzuju profesori i njihovi mladi slusaoci. 

Opet su primjeri Republike Koreje, Cilea i Singapura nekako izvuceni iz konteksta i primjeri ovih dugogodisnjih uspjesnih razvojnih ekonomija “objedinjuju” sve argumente spornog modela. Kao da je nevazno napomenuti da se cetrdeset godina razvoja bas ne moze “preskociti”, da se obiljezja jakih kultura i vjekovnih tradicionalnih kvaliteta i specificnih istorijskih trenutaka u svakoj od ovih zemalja ne mogu bas slijepo “primijeniti”, da se ekonomski razvoj ostvaruje u tranzicionim drzavama uz jednog pokretaca reformi, a to je drzava i njen sistem.

A, apsurd samo dobija na profesionalnoj tragicnosti kada se vide licnosti koje se zalazu za ovaj model - sve sami drzavni predstavnici iako sebi pridruzuju “nepripadnost”. Bilo bi nevazno doticati se ovih licnosti da se podaci o siromastvu konacno nisu prezentirali kako treba - skoro 40% stanovnistva je ugrozeno, a podatak o siromasnim ne interesuje nikoga sa strucnog stanovista. U ovom vecem procentu lezi dokaz negativnih trendova modela (neo)liberalne ekonomije u ekonomiji koja tek pocinje razvojne promjene na dugi rok. Postotak onih koji lose zive je argument protiv “mikro” drzave. “Sok terapija” je, i u vecim i u bolje pozicioniranim ekonomijama bivseg, prevazidjenog sistema, dala negativne rezultate. Autor modela, cuveni Jefri Saks, je prihvatio odgovornost za lose postavke ideje. Implemementacija ih je samo ucinila pogubnim za gradjane Rusije i Poljske s pocetka 90-tih.

Ali, u ovom apsurdu “malene” drzave ko se jos zeli baviti  realnim pokazetljima i pozitivnim i negativnim obiljezjima bilo kojeg teorijskog ili prakticnog modela. Bitno je “ugrabiti” jer je vise nego ocigledno da je kraj blizu. 

Apsurd broj tri - “ekonomski patriotizam” je kao “nova” definicija proklamovana od strane agrarnog ministra. Necu ulaziti u detalje razloga “zasto?”. Opet su se portparoli “mikrodrzave” pozvali na trziste, potrosace, ukuse i preferencije, cijene i ostala ekonomska “kretanja” iz udzbenika kako bi retoricki “zastitili” liberalizaciju.

Najjaca ekonomija na svijetu je primjer zastita u razlicitim oblicima privredne djelatnosti. I to ne samo sa strane potrosaca nego i proizvodjaca, biznismena, sto naravno samo administraciju obavezuje da reaguje. I, to se zove “partiotizam”. Nije pateticno - patoloska nego ekonomska definicija. 

U Koreji je “ekonomski patriotizam” bio iskazan kroz izuzetno zalaganje da se porodicne vrijednosti unesu u nacin funkcionisanja drzavne uprave. U Singapuru “ekonomske patriote” uz vodjstvo i primjer autokrate koji je upravljao reformama, su se odlucile za sistem visoke liberalizacije i slobodne trgovine u rezimu bez korupcije, odnosno u sistemu koji je koruprciju strogo i principijelno kaznjavao. Cile je izabrao da “patriotski” zastiti svoje penzione i socijalne fondove, razvije bankarstvo, doduse specificnim modelima, ali opet tek nakon odlaska diktatora i pokretanja jakih i pozitivnih investicionih ciklusa i pristupa medjunarodnom trzistu kapitala. 

Zato je apsurd da se Crna Gora zgrazava ekonomskog patriotizma a brani uvozno-izvozno i ostale lobije. 

Apsurd broj cetiri - Obecala sam jednom ranije da cu nekom drugom prilikom pisati o ljudskom i moralnom apsurdu koji se zivi u Crnoj Gori.

Vjerujem da je jedino prisutnost i pripadnost sredini realni osnov za pravo da pisem o temi koja mijenja Crnu Goru iz temelja,

I neka budem pesimista, ne na dobro.

Postavljam jedno jednostavno pitanje: “Da li je Montenegro zemlja moralnih i porodicnih vrijednosti, postenja i obraza, pravdoljubivosti i istinoljublja?”

Sve “gorostasi” od definicija o kojima su nam uvijek pricali i trazili da rastemo uvijek noseci u sebi teznju da bar dostignemo ponesto od svega ovoga.

A, sada?

Novo stoljece otpoce u Crnoj Gori koja je “rijesila” da sve vrijednosti ostavi ne istoriji, nego pricama staraca i idealistima, s jedne strane, i ,s druge strane, slojevima poklonika podijeljenih u esalone koji ne mogu sakriti deterioraciju kvaliteta zivljenja u Crnoj Gori.

“Vikanje” prvog esalona branitelja novokomponovanih “vrijednosti” je slijepo na sve sto se desava. Po receptu se zaklanja iza istorijskih prasina, junaka, nekakvih velicina, kapa i “toka na prsima”, izvrcuci fakte, pozivajuci se na nezavisnost CG kao razlog da se cuti i bude zahvalan, neprihvatanja odgovornosti kao generalnog stava, nedavnog pozivanja na unucad ili privatnost doma i sl. Crna Gora tone.

Nastavlja da tone. Drugi esalon “tumaca” direktno izbjegava debatu o vrijednostima i pravilima. Ovdje tranzicija biva opravdanje. Ovdje “potpuno poznavanje” a priori garantuje govornicu za akademske “ideje” sumnjivog dometa i loseg kvaliteta. Osluskivanje signala internacionalne zajednice ove poklonike drzi u uvjerenju da znaju bolje i da je najbolje ponesto i zaboraviti. Kome je jos principijelnost vazna?

Crna Gora i dalje tone. Treca, posljednja linija besmisla otkriva sustinu. Tu se, medju obicnim gradajanima, kreira “posljednja odbrana zla” i odsustva moralnih i porodicnih vrijednosti u nasem Montenegro-u. Nasi ljudi, lazno podijeljeni nekakvim stupidnim idejama, pritisnuti teskim socijalnim problemima, zaludjeni informacijama i pjesmama ne staju u zastitu sopstvenih familija.

Zato i nadjoh moj zavicaj u “zbrci” losih dnevnika i turbo folka. U isti kos, zar ne, treba smjestiti vijesti i skaredne pjesme i njihove izvodjace?

Moral, eticnost, porodica su izgubili u Crnoj Gori.

A, nema ekonomskog razvoja bez osnovnih sub-jedinica drustva. Crna Gora se ne moze liberalno “oglodati” na stetu buducih generacija. To nije pravo nikoga i ne moze biti model ni za sta.

Dugorocna vizija reformi i promjena je odsustvovala sa scene crnogorske tranzicije. Neminovnost suocenja sa ekonomski- razarajucih i negativnih petnaest godina je dio strateskog promisljanja i definisanja razvoja u Crnoj Gori kao opsteg gradjanskog  opredjeljenja. Zao mi je, ali je Crna Gora izgubila sansu da sebe graduelno mijenja. Buducnost priblizava radikalnost poteza u sferi ekonomskog prosperiteta. 

Mila Kasalica

ARHIVA 2002./3.