25.11.2003.  
 

VLADA REPUBLIKE CRNE GORE

STAVOVI I ZAKLJUCI

Vlade Republike Crne Gore
povodom Izvjestaja nezavisnih eksperata Generalnim sekretarima OEBS-a i Savjeta Evrope o boravku u Podgorici (Srbija i Crna Gora) od 22. do 24. jula 2003. godine.

Podgorica, 16. oktobra 2003. godine
I

Aktivnosti Vlade Crne Gore u borbi protiv trgovine ljudima

Trgovina ljudima je novi oblik kriminala u regionu, sa kojim se po prvi put suocava i Crna Gora. Republika Crna Gora je pravovremeno svatila znacaj i kompleksnost ovog problema.
Zbog toga je Vlada preduzela niz mjera koje su doprinijele suzbijanju ove vrste kriminala u Crnoj Gori, uz odlucnost da se ova vrsta kriminala u potpunosti suzbije.


U februaru 2001. godine, Vlada Crne Gore je imenovala Nacionalnog koordinatora za borbu protiv trgovine ljudima. Time su podrzani napori u okviru Radne grupe Pakta stabilnosti za borbu protiv trgovine ljudima. On je, u okviru MUP-a, preuzeo poslove saradnje sa Interpolom i Vlada je 4. juna ove godine imenovala novog Nacionalnog koordinatora.

Skupstina Republike Crne Gore je usvojila izmjene Krivicnog zakona kojima se trgovina ljudima tretira kao krivicno djelo i kaznjava zatvorom u trajanju jedne do deset godina. Ove odredbe Krivicnog zakona primjenjuju se od kraja juna prosle godine.

U februaru 2001. godine sacinjen je Program za zastitu zrtava u Crnoj Gori.

Paralelno, formiran je Projektni odbor sastavljen od Nacionalnog koordinatora za borbu protiv trgovine ljudima, Nacionalnog koordinatora za odnose medju polovima, predstavnika Vlade, relevantnih medjunarodnih organizacija (OEBS, IOM, Savjet Evrope, UNICEF, Save the cildren, ICMC) i dvije nevladine organizacije (Sigurna zenska kuca i Crnogorski zenski lobi).

U oblasti edukacije odrzana su dva seminara za pocetnu obuku pripadnika strucnih policijskih timova - treneri su bili strucnjaci iz Ministarstva unutrasnjih poslova Austrije; “Trening za trenere” - organizovan od strane strucnjaka sa Univerziteta sjevernog Londona i 10 seminara organizovanih od strane nevladinih organizacija.

Organizovana je i kampanja za podizanje nivoa svijesti koja se sastoji od tri dijela. Prva dva su bila namijenjena svim gradjanima Crne Gore i trajala su od juna 2001. godine do kraja marta 2002. godine. Treci dio kampanje je u toku, a ciljna grupa su osobe mladje od 18 godina. U toku je sprovodjenje “preventivnog programa u borbi protiv trgovine ljudima u Crnoj Gori”, koji je organizovan od strane “Save the cildren” u mnogim osnovnim i srednjim skolama Crne Gore.

Formirani su policijski strucni timovi za borbu protiv trgovine ljudima i to na nivou Ministarstva unutrasnjih poslova, kao i u svim centrima bezbjednosti u Crnoj Gori. Ovi timovi su nedavno postali dio novog odjeljenja za borbu protiv organizovanog kriminala.

U oktobru 2001. godine potpisan je Memorandum o razumijevanju i saradnji cime je institucionalizovana saradnja izmedju specijalnih policijskih timova i domacih nevladinih organizacija koje ucestvuju u borbi protiv trgovine ljudima. Ovo je prvi takav dokument sacinjen na podrucju Jugoistocne Evrope i ukljucuje nevladine organizacije: SOS telefon, Sigurna zenska kuca, Crnogorski zenski lobi i Ministarstvo unutrasnjih poslova.

U Izvjestaju UNICEF-a Crna Gora se oznacava kao “primjer dobre prakse” zbog potpisivanja Memoranduma o saradnji i zbog otvaranja sklonista za zrtve trgovine ljudima.

Ministarstvo unutrasnjih poslova u otkrivanju i suzbijanju krivicnih djela trgovine ljudima ostvaruje znacajnu saradnju sa: MUP-om Republike Srbije, Ministarstvom javnog reda Republike Albanije, italijanskim Interpolom u Baru, UNMIK-om na Kosovu, drzavnom granicnom sluzbom BiH i MUP-om Republike Hrvatske. Ministarstvo unutrasnjih poslova Crne Gore potpisalo je posebne sporazume o saradnji u borbi protiv organizovanog kriminala sa nadleznim ministarstvima Albanije i Makedonije.

Ministri unutrasnjih poslova Jugoistocne Evrope potpisali su u Zagrebu “Izjavu o privrzenosti mehanizmima za razmjenu informacija o nelegalnoj trgovini ljudima”. Potpisnici su, pored Crne Gore, i sve bivse jugoslovenske republike, Bugarska, Moldavija, Albanija, Turska, kao i zemlje donatori - Grcka, Svajcarska, Austrija, Ceska Republika, Madjarska i SAD. Sve zemlje su se slozile da ce im kao kanal za razmjenu informacija sluziti regionalni centar SECI u Bukurestu.

Prema podacima sa kojima raspolazu nadlezni organi, u Crnoj Gori postoji samo nekoliko slucaja moguce trgovine ljudskim bicima, koje policijski i sudski organi istrazuju. Takodje, pojacane su mjere i obuka policije za spjecavanje ilegalnih prelazaka granice i njihov broj se postepeno smanjuje.

U periodu od stupanja na snagu izmjena i dopuna Krivicnog zakona Republike Crne Gore, od jula 2002. do jula 2003. godine, Ministarstvo unutrasnjih poslova podnijelo je krivicne prijave protiv 24 lica zbog izvrsenja krivicnog djela trgovine ljudima iz clana 201 Krivicnog zakona RCG.

Postupajuci po krivicnim prijavama stvarno i mjesno nadlezni tuzioci su protiv 17 lica podnijeli zahtjev za sprovodjenje istrage.Od toga su, nakon zavrsene istrage, tuzioci podigli optuznicu protiv 4 lica, protiv jednog lica istraga je u toku, dok su protiv 2 lica odustali od daljeg krivicnog gonjenja, obzirom da tokom istrage nije utvrdjena osnovana sumnja da su izvrsili krivicno djelo koje im se stavlja na teret, niti drugo krivicno djelo za koje se goni po sluzbenoj duznosti. U 3 slucaja zahtijevana su dodatna obavjestenja od policije.

Nakon zavrsene istrage, za 14 lica osnovni tuzioci su ocijenili da u njihovim radnjama stoje elementi drugog krivicnog djela: posredovanje u vrsenju prostitucije (4 lica); falsifikovanje isprave (5 lica) i nedozvoljen prelazak drzavne granice (5 lica) i protiv njih su podigli potuznice pred stvarno i mjesno nadleznim sudovima i ti postupci su u toku.

Imajuci u vidu napore medjunarodne zajednice da se odlucno suprotstavi trgovini ljudima, Crna Gora je odlucna da preduzme konkretne aktivnosti kako i se pridruzila naporima medjunarodne zajednice. U tom smislu, u toku je izrada strateskog dokumenta Vlade Republike Crne Gore za borbu protiv trgovine ljudima. Ovaj dokumenat radi se na osnovu preporuka Vlade SAD, a u radnom timu za izradu dokumenta ucestvuju predstavnici OEBS-a i Medjunarodne organizacije za migraciju (IOM). Nakon usvajanja dokumenta Vlada ce formirati i tim koji ce biti zaduzen za njegovu implementaciju.

Isto tako, Programom rada Vlade za ovu godinu, predvidjeno je donosenje vaznih zakona koji ce biti normativna pretpostavka za efikasnu borbu protiv organizovanog kriminala, dakle i trgovine ljudima. Do kraja godine planira se usvajanje Zakona o Drzavnom tuziocu, Krivicnog zakonika i Zakonika o krivicnom postupku. Tekstove ovih zakona, koji ce biti uskladjeni sa najboljim medjunarodnim standardima, Vlada ce utvrditi najkasnije do kraja novembra. Uz vec predlozeni Zakon o policiji, ovim zakonima uvesce se potpuno nove institucije u borbi protiv organizovanog kriminala (specijalni tuzilac, zasticeni svjedok i dr.) i stvoriti uslovi za znatno efikasniji krivicni postupak. U izradi ovih zakona iz oblasti krivicnog zakonodavstva aktivno su ucestvovali eksperti OEBS-a, a do kraja oktobra strucnu ekspertizu o njima dace i eksperti Savjeta Evrope. Takodje, planirano je i usvajanje zakona o programu za zastitu svjedoka.

Crna Gora ce nastaviti odlucne napore da dostigne ispunjavanje standarda koje su izgradile razvijene zemlje. Kao sto je u proteklim godinama bila konstruktivan partner medjunarodne zajednice u demokratskim reformskim naporima u regionu, Crna Gora zeli da to bude i u borbi protiv trgovine ljudima i protiv svih drugih oblika organizovanog kriminala.


II

1. Uvodne napomene u vezi Izvjestaja nezavisnih eksperata OEBS-a i Savjeta Evrope


Nezavisni ekspertski tim OEBS-a i Savjeta Evrope, sastavljen od cetiri medjunarodna ekspeta, na poziv crnogorske Vlade, boravio je od 22. do 24. jula u Podgorici, radi utvrdjivanja relevatnih cinjenica u slucaju trgovine ljudima (slucaj moldavske drzavljanke S.C.).Rezultat njihovog rada je Izvjestaj od 03. septembra 2003. godine, koji su dostavili sekretarima OEBS-a i Savjeta Evrope.

Generalni sekretar SE Walter Scwimmer i generalni sekretar OEBS-a Jan Kubis su navedeni izvjestaj, preko MIP-a Crne Gore, dostavili potpredsjedniku crnogorske Vlade Draganu Djurovicu.U pismu upucenom tom prilikom naveli su da Izvjestaj, kao ni njegovi djelovi, nece biti saopstavani Komitetu ministara SE niti Stalnom savjetu OEBS-a do prijema komentara Vlade RCG o nalazima i preporukama eksperata.Po prijemu vladinih komentara, generalni sekretari SE i OEBS-a odlucice kako da informisu zemlje clanice/ zemlje ucesnice o aktivnostima koje ce nadlezni organi preduzeti kao odgovor na preporuke iz Izvjestaja.

Takodje, sefovi kancelarija SE i OEBS-a u Beogradu Tomas Grunet i Mauricio Masari licno su urucili Izvjestaj predsjedniku Vlade Milu Djukanovicu i potpredsjedniku Vlade Draganu Djurovicu.

Na zahtjev SE i OEBS-a Izvjestaj je oznacen kao materijal povjerljivog karaktera.

U skladu sa tim, dobijeni Izvjestaj je urucen rukovodecim funkcionerima drzavnih organa ciji rad je tretiran u ocjenama i preporukama, sa molbom da se izjasne o njegovim ocjenama i preporukama, i to:

Stevanu Damjanovicu, predsjedniku Vrhovnog suda RCG
Vesni Medenici, Drzavnom tuziocu RCG
Milanu Filipovicu, ministru unutrasnjih poslova RCG
Zeljku Sturanovicu, ministru pravde RCG


2. Konstatacije Vlade

Imajuci u vidu ocjene i preporuke navedene u Izvjestaju, kao i komentare ocjena i preporuka koje su dali predsjednik Vrhovnog suda, Drzavni tuzilac, Ministarstvo unutrasnjih poslova i Ministarstvo pravde, Vlada konstatuje:

1. Vlada je u potpunosti ispostovala poziv prezentiran na sjednici Stalnog savjeta OEBS-a 16. juna 2003. godine u Becu, prihvativsi sastav nezavisnog ekspertskog tima OEBS-a i Savjeta Evrope, kao i predlozeni mandat za rad tima.

U tom smislu, Vlada je obezbijedila neophodnu tehnicku podrsku timu, odredila kontakt osobu i dostavila trazenu dokumentaciju.

2. Vlada podrzava konstataciju Tima nezavisnih eksperata koji je pozdravio vazne napore u borbi protiv trgovine ljudima, koji se u Crnoj Gori preduzimaju u poslednje dvije godine, konstatovao rad na reformama krivicnog i krivicno-procesnog zakonodavstva, kao i otvorenost Crne Gore ka medjunarodnoj saradnji u ovoj oblasti i preduzimanje vaznih inicijativa na raznim nivoima kako bi se gradjani bolje upoznali sa pojavom trgovine ljudima.

3. Vlada se zahvaljuje predsjedniku Vrhovnog suda Crne Gore i Drzavnom tuziocu Crne Gore na naporu da obezbijede komentare i predloge u vezi Izvjestaja Tima nezavisnih eksperata.

4. Vlada konstatuje da postoje neslaganja u ocjenama koje je dao Tim nezavisnih eksperata u vezi konkretnih propusta policije i odgovora, odnosno komentara koje su dali sluzbenici policije ukljuceni u raznim fazama ovog slucaja.


3. Zakljuci Vlade

Polazeci od prethodnih konstatacija, kao i:

- namjere da se odlucno suprostavlja svim vidovima organizovanog kriminala, ukljucujuci i trgovinu ljudima;

- javno proklamovanog stava da je interes Vlade da se aktuelni slucaj trgovine ljudima rasvijetli do kraja;

- izjave potpredsjednika Vlade na sjednici Stalnog savjeta OEBS-a 16. juna 2003. godine u Becu, da je “Vlada spremna da prihvati nalaze ekspertskog tima i da u mjeri u kojoj je nadlezna, reaguje na Izvjestaj i preduzme korake u okviru svoje ustavne pozicije, kako bi se propusti ispravili”,


Vlada je usvojila sljedece

Z a k l j u c k e:

1. Preporuke Tima nezavisnih eksperata, koje se ticu zakonskog i institucionalnog okvira za borbu protiv trgovine ljudima, su prihvatljive i u skladu su sa vec preduzetim i planiranim aktivnostima Vlade.

Ove preporuke ce biti implementirane kroz realizaciju institucionalnih i pravnih reformi i kroz zakone cije ce tekstove Vlada usvojiti najkasnije do kraja novembra ove godine: Zakon o Drzavnom tuziocu, Krivicni zakonik i Zakonik o krivicnom postupku. U izradi ovih zakona, u cilju njihovog uskladjivanja sa najboljim medjunarodnim standardima, ucestvovali su i eksperti OEBS-a, a strucnu ekspertizu dace i eksperti Savjeta Evrope.

Ostale preporuke bice implementirane kroz vladin strateski dokumenat za borbu protiv trgovine ljudima, koji se radi u saradnji sa Vladom SAD i uz ucesce predstavnika OEBS-a i IOM (Medjunarodne organizacije za migraciju). U tom smislu, Vlada ce nastaviti da pruza podrsku Nacionalnom koordinatoru za borbu protiv trgovine ljudima i Projektnom odboru i da daje podrsku osnivanju mreze sklonista u regionu.

2. Vlada podrzava konkretne mjere koje je, u skladu sa svojom nadleznocu, predlozio Drzavni tuzilac Republike Crne Gore, a koje su posljedica odredjenih propusta navedenih u Izvjestaju tima nezavisnih eksperata, a narocito:

- da smatra realnim da se ponavljanje postupka moze zahtijevati po osnovu novih dokaza, koji se moraju obezbijediti preko Ministarstva unutrasnjih poslova prvenstveno u dijelu grafoloskih vjestacenja i dijela medicinske dokumentacije;

- da u tom smislu preduzimanje daljih procesnih radnji povjeri Visem tuziocu u Podgorici, uz obavezna uputstva i nadzor Drzavnog tuzioca i time izuzme Osnovnog tuzioca u Podgorici od daljeg postupanja;

- da podnese Vladi predlog za razrjesenje zamjenika Drzavnog tuzioca, koji je bio okrivljeni u konkretnom predmetu;

- da podnese Vladi predlog za razrjesenje Osnovnog tuzioca u Podgorici;

- da zamjenicu Osnovnog tuzioca u Podgorici koja je postupala u predmetu rasporedi na drugo radno mjesto;

- da, zbog nepravovremenog reagovanja u vezi sa povredom tajnosti postupka, odgovornost i licne konsekvence snose Osnovni tuzilac u Podgorici i njegov zamjenik.

3. Vlada takodje podrzava:

- spremnost Drzavnog tuzioca na potpunu transparentnost u radu i saradnju sa ekspertima OEBS-a i Savjeta Evrope u granicama predvidjenim Ustavom i zakonom;

- ocekivanje Drzavnog tuzioca da ce, u slucaju da nakon obezbijedjenih dokaza tuzilac podnese predlog za ponavljanje postupka, i predsjednik Vrhovnog suda, cijeneci preporuku iz Izvjestaja nezavisnih eksperata OEBS-a i Savjeta Evrope, izuzeti Osnovni sud u Podgorici u daljem postupanju u konkretnom predmetu.

4. Vlada obavezuje vladine funkcionere i sluzbenike na svim nivoima, a isto to preporucuje funkcionerima u sudskoj i zakonodavnoj vlasti, da se uzdrze od bilo kakvih javnih komentara koji mogu znaciti prejudiciranje odluke ili pritisak u toku postupanja Drzavnog tuzioca i u toku sudskog postupka.

5. Imajuci u vidu suprotna vidjenja MUP-a i Tima nezavisnih eksperata o aktivnosti policije u ovom postupku, Vlada je donijela odluku da, u cilju potpunog i nesumnjivog utvrdjivanja objektivnih cinjenica o eventualnim propustima policije na koje se ukazuje u Izvjestaju, formira komisiju koja ce sagledati sve okolnosti u postupanju policije i o tome dostaviti izvjestaj Vladi i Drzavnom tuziocu. U sastav komisije Vlada ce, u konsultaciji sa OEBS-om i Savjetom Evrope, imenovati i jednog medjunarodnog strucnjaka za policijske poslove.